Varen op ouderwetse stoomkracht:

Een sensationele ervaring voor jong en oud

 

Vlakbij de kop van de Dordtse Wolwevershaven ligt ze geduldig en glanzend te wachten op nieuwe passagiers: De Pieter Boele. De enige Rijn – Stoomsleper in haar soort die nog vaart. Wie via de VVV een reisje boekt, raakt eenmaal aan boord direct verwonderd over de kracht van de stampende nokkenassen diep verborgen in de machinekamer. Dordt in Stoom, Dordrecht, Dordt, Foto, foto’s, fotografie, video, slideshow, 

Zodra deze sleepboot uit 1893 via de Dordtse Damiatebrug de havenmond passeert dalen liefhebbers direct de sporten van de ladder af om zich te vergapen aan het technisch wonder uit vergeten tijden: de stoommachine. Anderen genieten ondertussen bovendeks van de rust en ruimte die de wateren rondom Dordrecht biedt.

Ontspannen
Zij ervaren de regelmaat van de ritmische voortstuwing als prettig en kalmerend. In de roef waar ooit de kapitein en zijn gezin verbleef kun je rustig koffie drinken terwijl het oeverlandschap door de patrijspoorten geruisloos aan je voorbijglijdt.

Vroeger was het minder ontspannen. Er moest veel en heel hard gewerkt worden. Ooit sleepte de Pieter Boele vele rijnschepen tegelijk de Rijn op. Elk schip werd met een aparte staalkabel verbonden met de sleepboot. Die staalkabel werd “strang” genoemd. Het achterste schip van soms wel zes schepen had dan een strang van 900 meter.

Windkracht
Wanneer je in de 21e eeuw leeft besef je amper wat er nodig is om voedsel, goederen of brandstoffen van A naar B te brengen. In ons dagelijks leven is dat vervoer bijna onzichtbaar geworden. Maar stel je dat eens voor zonder elektriciteit en motoren zoals wij die nu kennen. Hoe zorg je dan dat mensen op tijd voldoende eten kunnen kopen of hun huizen kunnen verwarmen? Massaal roeien zoals in de Romeinse tijd bleek al gauw onmenselijk zwaar. Zeilen bleek een snellere en goedkopere oplossing. Je ving de wind slim op in grote zeilen en hup daar ging je.

Paardenkracht
Behalve op bochtige rivieren waar de wind zich onvoorspelbaar gedroeg. Zoals op de Rijn bijvoorbeeld. Handige boeren verhuurden daar hun paarden om de schepen verder te brengen. Maar ja, ook paarden konden niet overal komen.

Stoomkracht
Totdat iemand uitvond dat je water, kolen, vuur en lucht op een totaal nieuwe manier kon gebruiken. Dat je water kon verhitten in ketels die stoom voortbrachten om druk op te bouwen. En dat je die druk kon opsluiten om er optimaal gebruik van te kunnen maken. Wanneer je die druk weer langzaam liet ontsnappen kon je er assen mee laten draaien. Assen draaiden schroeven rond die boten en schepen vooruitduwden.

Wat maakte Dordrecht tot stoomstad?
Zo werkte de Pieter Boele meer dan zeventig jaar lang. Dag en nacht. Rijn op, Rijn af. Vroeger onder de naam “Wacht am Rhein VIII” of later als: “Speculant”. Zij ziet er nog precies zo uit als in haar beste jaren tussen 1900 en 1960. In die tijd was Dordrecht een belangrijke ankerplaats voor de Rijnvaart. Dordrecht: een prachtige plek, omringd door zoet water dat ononderbroken uit de bergen naar zee stroomt. Slanke en wendbare stoomsleepboten als de Pieter Boele koelen hun ketels en machines met zoet water dat ze direct uit de rivier pompen. Zout water uit zee zou dat systeem kapot maken.

De grotere, bredere en sterkere zeesleepboten kunnen een gesloten koelsysteem gebruiken. Zij hoeven het zeewater waarop ze varen niet te gebruiken om te koelen. Tot op de dag van vandaag mag de Pieter Boele daarom nooit voorbij Schiedam varen.

Dordrecht als bloeiend stoom – wisselstation

Slepers en schepen moesten dus wisselen op een plek waar volop ruimte was om voor anker te gaan. Dordrecht bood die plek en vele rederijen vestigden zich aan de kades van Hollands oudste stad.

Beurtvaartschippers losten en laadden er. Talloze sleepbooteigenaren verhuurden er hun boten en diensten. De handel bloeide. Scheepslantaarns, olie, verf, kolen, ankers, kettingen, werven, loodsen en bemanning. Je kon in Dordrecht alles kopen en huren om te kunnen varen.

Wie geen tijd had om van boord te gaan of plots verder moest, liet zich bedienen door een “parlevinker”. Een varende supermarkt die net zo lang met je meevoer tot je alle proviand had ingeslagen.

Van stoommachine naar dieselmotor
Halverwege de jaren dertig werden steeds meer sleepboten en schepen uitgerust met dieselmotoren. Ook “op de wal” werden dieselmotoren vaker toegepast dan stoommachines. Opleidingen zorgden voor nieuwe kennis en vaardigheden. Dieselmotoren bleken compacter, leverden meer kracht en stokers waren niet meer nodig.

Tot eind jaren vijftig sleepte een enkele stoomboot nog een enkel motorloos sleepschip. Daarna was het stoomtijdperk voorbij. Behalve voor de Pieter Boele en andere stoomschepen die sinds het einde van de jaren tachtig elke twee jaar een prachtig feestje bouwen: “Dordt in Stoom”.

Dan herleeft één weekend lang het Dordrecht van honderd jaar geleden. Rivieren, kades en verschillende havens zijn vol van sissende, trillende, fluitende, loeiende en stampende stoommachines uit binnen- en buitenland. En overal stromen liefhebbers in verwondering voorbij.

Pieter Boele

Kunt u niet wachten?
Boek dan een charter op de Pieter Boele. Verras uw reisgezelschap op een onvergetelijk en authentiek Nederlandse trip over oer-Hollandse rivieren. Combineer uw historische vaartocht met een bezoek aan de wereldberoemde windmolens van Kinderdijk, het eeuwenoude slot Loevestein, het internationaal bekende natuurpark De Biesbosch of de Dordtse binnenstad met musea en vele monumenten.

Vier samen met uw collega’s een bedrijfsuitje op het water. Of met uw familie. Maak een feest voor jong én oud tot een unieke belevenis. De Dordtse VVV informeert u graag over data, tijden en prijzen. Doen! Hieronder leest u hoe:

Voor Informatie en Reserveringen:
VVV Zuid-Holland Zuid
Afdeling Groepsreserveringen
Spuiboulevard 99
3311 GN Dordrecht
Tel: 078-632 24 22 / 078-632 24 77
Fax: 078-613 17 83
Email: res@vvvzhz.nl

Of via de Coördinator van de SS Pieter Boele:
P.J.M.G. (Peter) Beekmans
Titanlaan 13
3318 ET, Dordrecht
Tel: 078-651 25 59 / 06-518 42 486
Email: peterbeekmans@pieterboele.eu

Jan Wind
Fotograaf en auteur van http://www.kleurrijkdordt.nl

Word fan van KleurrijkDordt op Facebook! Klik hier

Meer weten over de Pieter Boele, stoomboten, stoommachines, stoomfestivals en stoom clubs?

Alles over de Pieter Boele: http://www.pieterboele.eu

Stichting Dordt in Stoom: http://www.dordtinstoom.nl/

Havenmuseum Rotterdam: http://www.havenmuseum.nl/

Internationale stoomlinks voor de liefhebber van stoom, stoommachines, stoomvoertuigen, stoomvaartuigen en stoomwerktuigen: http://stoom.startpagina.nl/

Vereniging tot behoud van authentieke stoomschepen. Opgericht op 20 januari 1977. De Vereniging Stoomvaart is een vereniging van eigenaren van stoomvaartuigen. De vereniging behartigt de belangen van de scheepseigenaren en bemiddelt bij gebeurtenissen, waarbij de aanwezigheid van een stoomschip of schepen gewenst is: http://www.stoomvaart.nl/

Bronnen:
• Peter Beekmans; Coördinator Pieter Boele, Dordrecht.
• Artikel: “Dordrecht als centrum van Rijnsleepvaart in het stoomtijdperk” zoals gepubliceerd in het tijdschrift van de vereniging “Oud – Dordrecht”. Auteur: Michel van Mourik – Broekman.

Related Posts

Related Posts

Perenlaantje; Hendrik Ido Ambacht; Fotografie: Jan Wind Dordrecht; www.kleurrijkdordt.nl Pieter Boele; Steam Old-fashioned powered sailing around Dordrecht; Photography: Jan Wind; www.kleurrijkdordt.nl

Geef een reactie

Gebruik alstublieft uw echte naam om te voorkomen dat uw bericht als \'Spam\' gemarkeerd wordt: